Jeśli jesteś właścicielem tej strony, możesz wyłączyć reklamę poniżej zmieniając pakiet na PRO lub VIP w panelu naszego hostingu już od 4zł!

Obszar należący do obecnej parafii Sztabin, przed jej erygowaniem znajdował się w obrębie parafii Krasnybór (powstałej w 1598 roku).   Znajdował się tam drewniany kościół (rozebrany w 1830 roku), ponadto murowany, rodowy kościół Chreptowiczów, który był też kościołem zakonnym bazylianów, bernardynów, a potem dominikanów.
         Ludność skupiona wokół Krasnegoboru przesiedlała się w inne części majątku, które dotychczas nie były użytkowane. Pojawił się nowy znaczący ośrodek  - Sztabin. Sytuacja taka wymagała wystawienia tam nowej świątyni. Dotychczas msze św. były tam odprawiane w kaplicy, ufundowanej w 1513 roku przez Fiedko Bohdana Chreptowicza, podskarbiego ziem litewskich, która pierwotnie istniała jako cerkiew prawosławna, a później unicka. Około w 1656 roku przemianowano ją na kaplicę rzymskokatolicką. Opiekował się nią proboszcz z Krasnegoboru. Jeździł do niej sam lub upoważniał do tego innego kapłana. Niekorzystne warunki klimatyczne powodowały szybkie niszczenie drewnianego kościółka, dlatego też w 1799 roku został on zamknięty, natomiast już 1804 roku Brzostowscy zbudowali tu nową drewnianą kaplicę.
         Kolejne kroki ku ustanowieniu parafii w Sztabinie  uczynił Karol hrabia Brzostowski. 26 kwietnia 1821 roku wystosował pismo do władzy kościelnej, sugerując, by kościół parafialny mógł być przeniesiony wraz z parafią do miasteczka Sztabina. Niestety, zamierzenia Brzostowskiego nie zostały zrealizowane. Dominikanie nie chcieli opuścić Krasnegoboru i zrzec się cudownego obrazu, proboszcz zaś nie chciał zrezygnować z gospodarstwa, które miał w pobliżu. W marcu 1823 roku hrabia wystosował kolejne pismo, tym razem do biskupa Czyżewskiego, ordynariusza diecezji sejneńsko-augustowskiej. Proponował przeniesienie parafii do Sztabina i przeznaczenie funduszu podominikańskiego z Krasnegoboru na utrzymanie plebana tej parafii. Biskup Czyżewski wkrótce zmarł i prośby nie zrealizowano. Wszelkie starania, także pomoc siostry hrabiego, Izabeli, która zwróciła się do Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego, doprowadziły jedynie do tego, że od 1829 roku do Sztabina wystosowano wikariusza Slużyńskiego. Nie służył on jednak tu długo. Kiedy wybuchło powstanie listopadowe ruszył do walki. Jego miejsce objął ks. Piotr Kossakowski. W 1935 roku w Sztabinie zamieszkał proboszcz i przeniósł tu akta urodzeń, zgonów i ślubów. W 1844 roku Krasnybór oficjalnie nadal pozostawał parafią, zaś Sztabin był jej filią. W roku 1864 proboszcz musiał powrócić na dawne miejsce. Była to konsekwencja powstania styczniowego i wynik ustawy wydanej przez rząd, mówiącej o tym, że proboszcz musi mieszkać przy swojej  parafii.
W kolejnych latach Sztabin  powoli zaczął się usamodzielniać. W 1870 roku założono przy kościele cmentarz. W latach 1876 i 1883 mieszkańcy wsi przysztabińskich wystosowali petycję do władz kościelnych  z prośbą o utworzenie własnej parafii. W styczniu 1894 roku również proboszcz Krasnegoboru zwrócił się w tej sprawie do władzy diecezjalnej. Tym razem petycję rozpatrzono pozytywnie i 6 marca 1895 roku Administrator Diecezji Sejneńskiej, ks. Paweł Krajewski erygował kanonicznie parafię Sztabin. Jej pierwszym proboszczem został ks. Szymon Błażanis. Należały do niej wioski: Budziski, Czarny Grąd, Ewy, Fiedorowizna, Huta, Janówek, Kamień, Karoliny, Kobyli Kąt, Kopiec, Krasnoborki, Kunicha, Motułka, Podcisówek, Promiski, Przechodki, Sosnowo, Suchy Grąd i Sztabin. Rok później do parafii przyłączono również folwarki Cisów, Popowszczyzna, oraz wsie Budy, Cegielnica, Komaszewo, Podgórze, Zielome, Żmojdak i Domuraty. Od 1897 do 1901 roku tutejszym proboszczen był Kazimierz Żukowski. Jego miejsce zajął ks. Jakub Rółkowski, który w 1905 roku rozpoczął w budowę nowego kościoła. W 1904 roku zatwierdzono uchwałę gminy dotyczącą przeznaczenia z Fundacji Sztabińskiej 30 tysięcy rubli na budowę świątyni. Parafianie ze swej strony ofiarowali robociznę. Świątynia ma wymiary: długość  - 35 m, szerokość  - 18 m, wysokość do sklepienia - 21 m, wysokość wyższej wieży  - 45 m.
 11 września 1910 roku biskup Antoni Karaś konsekrował nowy kościół pod wezwaniem św. Jakuba Apostoła. W dwa lata później, wykonano polichromię w prezbiterium, umieszczono postacie czterech ewangelistów, obraz Chrystusa klęczącego w ogrójcu, Pana Jezusa dźwigającego krzyż i ornamenty w stylu gotyckim. Firma Włodkowskiego z Węgrowa odlała 4 dzwony.
W czasie I wojny światowej podczas toczących się walk zniszczona zastała miejscowość. Bombardowano również kościół, ale nie zdołano go zburzyć. Ludność wysiedlono, zaś ks. Rółkowski został wywieziony do obozu w Niemczech. Kiedy wrócił do Sztabina, nie było plebanii, kościół był bez dachu, okien i drzwi. Niemcy w 1918 roku zabrali cztery dzwony.
Wkrótce zaczęto odbudowywać kościół dzięki parafianom i zapomodze udzielonej przez Ministerstwo Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego. Zaciągnięto na ten cel pożyczkę z Banku Rolnego. W  1928 roku z Fundacji Sztabińskiej starosta wypłacił 19 tys. zł, które przeznaczono na  zakup witraży. W jednym z okien umieszczono portret organizatora Fundacji Karola  hrabiego Brzostowskiego. 27 września 1929roku oddano świątynię do sprawowania liturgii. Zakupiono również dzwon. W 1939r. wykonano 6 stacji Drogi Krzyżowej, chorągiew oraz dobudowano 75 m ogrodzenia przy cmentarzu. 23 maja 1939 roku biskup Tadeusz Zakrzewski konsekrował ołtarz główny, w którym znajdują się autentyczne relikwie kości świętych Amata i Jucundusa.
Podczas II wojny światowej świątynia znów uległa zniszczeniu. Zrabowano część rzeczy kościelnych, spalono plebanię i budynek gospodarczy. Podczas bombardowania zginął proboszcz ks. Jakub Rółowski. Jego następcą został do 1945 roku ks. Jan Snarski, a powojennym administratorem parafii ks. Edmund Adam Borzuchowski.
W 1962 roku przybył do parafii ks. Czesław Wilkowski, który podjął szereg prac remontowych. Na miejsce starej dachówki położył ocynkowaną blachę. W kościelne stanęła dębowa gotycka ambona i dwa ołtarze  - Matki Boskiej Częstochowskiej i św. Antoniego. Wyremontowany  został ołtarz główny, dokończono budowę 21 głosowych organów. W 1971 roku wyzłocono ołtarz Matki Boskiej. W 1990 roku proboszczem parafii został ks. Mieczysław Załuska. Wybudował on dom parafialny z mieszkaniem dla organisty i kościelnego. Obecnie parafię Sztabin tworzy miasteczko i szesnaście wiosek i liczy ona 2300 parafian. Jej proboszczem od 1 lipca 2006 roku jest ks. kan. Jerzy Galiński.

Opracowano na podstawie pracy magisterskiej ks. dr Macieja Maciukiewicza "DZIEJE DUSZPASTERSTWA KATOLICKIEGO W PARAFII POD WEZWANIEM ŚW. JAKUBA APOSTOŁA W SZTABINIE W LATACH 1946 - 1996"